शरद अधिकारी
घोराही उपमहानगरपालिकालाई लैंगिक हिंसा मुक्त बनाउनका लागि अभियान सुरु भएको छ । आगामी बर्ष अर्थात सन् २०२६ भित्र घोराहीलाई लैंगिक हिंसा बनाउनका लागि विभिन्न चरणका कार्यक्रम थालनी गरिएको छ । हामी सवैलाई थाहा छ लैंगिक हिंसा मुक्त समाजको परिकल्पना एक यस्तो अवधारणा हो, जसले हरेक व्यक्तिको सम्मान, स्वतन्त्रता र समानताको ग्यारेन्टी गर्छ । लैंगिक हिंसा भनेको लिंगको आधारमा कसैलाई शारीरिक, मानसिक, यौनिक, आर्थिक वा सामाजिक रूपमा हानि पु¥याउने कार्य हो । यो हिंसा महिला, पुरुष, बालबालिका, यौनिक तथा लैंगिक अल्पसंख्यक समुदायमाथि हुन सक्छ, तर नेपालको सन्दर्भमा प्रायः महिला र बालिकाहरू यसको मुख्य शिकार हुने गरेका छन् । नेपालको संविधानले समानताको हकलाई मौलिक अधिकारको रूपमा सुनिश्चित गरेको छ, र लैंगिक हिंसालाई कानुनी रूपमा अपराध मानिएको छ । यद्यपि, सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक कारणले यो समस्या अझै विद्यमान छ । घोराही उपमहानगरपालिकाले आगामी वर्ष घोराहीलाई लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका घोषणा गर्ने लक्ष्य राखेको छ, जुन एक महत्वाकांक्षी र प्रेरणादायी कदम हो ।
लैंगिक हिंसा मुक्त भनेको के हो ?
लैंगिक हिंसा मुक्त समाज भनेको यस्तो समाज हो, जहाँ लिंगको आधारमा कुनै पनि प्रकारको हिंसा, चाहे त्यो शारीरिक, मानसिक, यौनिक, आर्थिक वा सामाजिक होस, त्यो हुने छैन । यो अवधारणाले लैंगिक समानता, सम्मान र मानव अधिकारको प्रत्याभूति गर्छ । लैंगिक हिंसामा बलात्कार, यौन दुराचार, घरेलु हिंसा, मानसिक यातना, दाइजो हिंसा, बोक्सीको आरोप, बालविवाह, मानव बेचबिखन जस्ता कार्यहरू पर्छन् । नेपालमा लैंगिक हिंसासम्बन्धी ऐन, २०७१ ले यस्ता कार्यहरूलाई स्पष्ट रूपमा परिभाषित गरेको छ । लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका भनेको यस्तो स्थानीय तह हो, जहाँ यस्ता हिंसाका घटनाहरू शून्यमा झार्न सकिन्छ र पीडितहरूलाई तत्काल न्याय, सुरक्षा र पुनस्र्थापना प्रदान गरिन्छ । यो केवल हिंसाका घटनाहरू रोक्ने मात्र नभई समाजमा लैंगिक समानताको संस्कृति स्थापित गर्ने दीर्घकालीन लक्ष्य हो । लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका घोषणा गर्नु भनेको सामाजिक जागरूकता, कानुनी संरचना, र प्रभावकारी कार्यान्वयनको संयोजन हो । घोराही उपमहानगरपालिकाले यो लक्ष्य प्राप्त गर्न सामुदायिक सहभागिता, नीतिगत सुधार र संरचनात्मक परिवर्तनमा जोड दिनुपर्छ । यो प्रक्रियामा नागरिक समाज, सञ्चारमाध्यम, कर्मचारी, राजनीतिक नेतृत्व र विद्यार्थीहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ ।
घोराही उपमहानगरपालिकाको अभियान कसरी अघि बढ्न सक्छ ?
घोराही उपमहानगरपालिकाले लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका बनाउने लक्ष्य राख्नु एक सकारात्मक कदम हो, तर यो लक्ष्य प्राप्त गर्न व्यवस्थित र समन्वयात्मक प्रयास आवश्यक छ । पहिलो चरणमा, उपमहानगरपालिकाले लैंगिक हिंसाको अवस्थाबारे जानकारी हुनुपर्छ । अहिलेसम्म लैंगिक हिंसामा परेकाहरुको अवस्था के कस्तो रहेछ भन्ने बारेमा थाहा भयो भने घोषणा कति सजिलो वा कति गाह्रो छ भन्ने थाहा पाउन सकिन्छ । यसका लागि स्थानीय प्रहरी, अस्पताल, गैरसरकारी संस्था र सामुदायिक समूहहरूसँग सहकार्य गर्न सकिन्छ । यस्तो तथ्यांकले हिंसाका प्रकार, घटनाको आवृत्ति र प्रभावित समुदायलाई पहिचान गर्न सहयोग गर्छ । दोस्रो, लैंगिक हिंसा रोकथामका लागि नीतिगत र संरचनात्मक सुधार आवश्यक छ । उदाहरणका लागि, एकद्वार संकट व्यवस्थापन केन्द्र (ओ.सी.एम.सी) र सुरक्षित गृहको स्थापना वा सुदृढीकरण गर्नुपर्छ । यस्ता केन्द्रहरूले पीडितहरूलाई स्वास्थ्य, मनोपरामर्श, कानुनी सहायता र पुनस्र्थापना सेवा प्रदान गर्न सक्छन् । नेपालको स्वास्थ्य मन्त्रालयले सञ्चालन गरेको ओ.सी.एम.सी कार्यक्रमलाई घोराहीमा प्रभावकारी रूपमा लागू गर्न सकिन्छ । साथै, स्थानीय तहमा लैंगिक हिंसा रोकथाम कोष स्थापना गर्नुपर्छ, जसले हिंसापीडितलाई आर्थिक सहायता प्रदान गर्न सक्छ ।
तेस्रो कुरा सामुदायिक सचेतना अभियान सञ्चालन गर्नु अपरिहार्य छ । लैंगिक हिंसाको मूल कारण पितृसत्तात्मक सोच, अशिक्षा र सामाजिक कुरीति हुन् । यस्ता अभियानहरूले यी समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्न सक्छन् । उदाहरणका लागि, स्थानीय स्कूल, टोल समूह, आमा समूह र युवा क्लबहरूसँग सहकार्य गरेर सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सकिन्छ । यस्ता कार्यक्रममा कचहरी नाटक, ¥याली र अन्तरक्रियात्मक गोष्ठीहरू समावेश गर्न सकिन्छ । घोराही उपमहानगरपालिकाले यस्ता विषयमा केही योजना समेत बनाइसकेको छ । लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका बनाउनका लागि यस्ता क्षेत्रहरुको प्रतिवद्धता आउनुपर्छ । व्यक्ति व्यक्तिको प्रतिवद्धता, टोलको प्रतिवद्धता, विद्यालयको प्रतिवद्धता लगायत विभिन्न संघ संस्थाको प्रतिवद्धता आयो भने मात्रै लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका घोषणा प्रभावकारी रुपमा अघि बढ्न सक्छ ।
चौथो, कानुनी कार्यान्वयनमा कडाइ गर्नुपर्छ । नेपालमा लैंगिक हिंसाविरुद्धका कानुनहरू भए पनि तिनको कार्यान्वयन कमजोर छ । प्रहरी र न्यायिक निकायहरूलाई लैंगिक संवेदनशीलता तालिम प्रदान गर्नुपर्छ । साथै, पीडितहरूले उजुरी गर्न सजिलो र सुरक्षित वातावरण बनाउनुपर्छ । स्थानीय तहमा महिला प्रहरी सेलको स्थापना र सुदृढीकरणले यो प्रक्रियालाई सहज बनाउन सक्छ । नेपाल संघीय संरचनामा गएपछि सवै पालिकामा न्यायीक समितिहरु छन् । पालिकामा प्रमुख वा उप प्रमुखमा एक जना महिला अनिवार्य गरिएको छ । प्रायसः पालिकामा उप प्रमुखको जिम्मेवारीमा महिला रहेको सन्दर्भमा महिलाका कुरा सुन्नका लागि सजिलो भएको छ । महिलाले आफ्नो समस्याका बारेमा महिलासंग जति खुलेर गर्न सक्छन त्यति कुरा पुरुषसंग गर्न सक्दैनन् । यस कारणले पनि न्यायीक समितिहरु महिलाका लागि पहुँचको निकाय भएका छन् । लैंगिक हिंसाको कुरा जो पनि पर्न सक्छ तर महिलाहरु पीडित हुने क्रम बढी देखिन्छ ।
सरोकारवालाहरूको भूमिका
लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका बनाउन विभिन्न सरोकारवालाहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । नागरिक समाज, सञ्चारमाध्यम, कर्मचारी, राजनीतिक नेतृत्व र विद्यार्थीहरूको भूमिकाबारे चर्चा गरिएको छ । यो सामुहिक प्रयासबाट मात्रै सम्भव हुने कुरा हो । सामुहिक रुपमा जान सकियो भने मात्रै हामीले घोराहीलाई लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका बनाउन सक्छौं । सामूहिकता कहाँ छ भनेर खोज्दै जाँदा सिंगो समाजलाई लिन सकिएला तर त्यो भित्र पनि बर्गिकरण गरेर क्षेत्रगत रुपमा पहलकदमीको आवश्यकता देखिन्छ । सवैभन्दा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने भनेको राजनीतिक शक्ति वा राजनीतिक नेतृत्वले हो ।
राजनीतिक नेतृत्वको भूमिका
राजनीतिक नेतृत्वले नीति निर्माण, बजेट विनियोजन र सामाजिक परिवर्तनको नेतृत्व गर्न सक्छ । राजनीतिक नेतृत्व दुई खालको रहेको छ । एउटा राजनीतिक नेतृत्व राजनीतिक दलको नेतृत्व गरिरहेको भूमिकामा छ भने अर्को पालिकाको नेतृत्व गरिरहेको अवस्था छ । पालिकाको नेतृत्व गरिरएका जनप्रतिनिधिको भूमिका सवैभन्दा पहिलो नम्वरमा आउँछ । घोराही उपमहानगरपालिकाका मेयर, उपमेयर, वडा अध्यक्ष र अन्य जनप्रतिनिधिहरूले लैंगिक हिंसा मुक्त पालिकाको लक्ष्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । उनीहरूले लैंगिक हिंसा रोकथाम कोष स्थापना र सुरक्षित गृह निर्माणका लागि बजेट विनियोजन गर्न सक्छन् । साथै, राजनीतिक नेतृत्वले लैंगिक समानता र हिंसाविरुद्धको सन्देशलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डाको हिस्सा बनाउनुपर्छ । उनीहरूले सामुदायिक स्तरमा सचेतना अभियानको नेतृत्व गर्न र स्थानीय समुदायलाई प्रेरित गर्न सक्छन् । राजनीतिक नेतृत्वले प्रहरी, अस्पताल र गैरसरकारी संस्थाहरूसँग समन्वय गरेर प्रभावकारी कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्नुपर्छ । साथै, उनीहरूले लैंगिक हिंसाविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति अंगीकार गर्नुपर्छ । राजनीतिक दलका बैठकहरुमा पालिकालाई लैंगिक हिंसा मुक्त बनाउने बारेमा निर्णय हुनुपर्छ । राजनीतिक दलका विभिन्न तहका कमिटीहरुमा यो विषय छलफलको बिषय बन्नुपर्छ । यो विषयलाई टुंगोमा पु¥याउनका लागि रचनात्मक भूमिका खेल्नुपर्छ । दाङ जिल्लामा यस अघि पनि विभिन्न खालका अभियान चलेको हामी सवैलाई थाहा छ । दाङलाई खुल्ला दिसामुक्त बनाउनका लागि सवै लागेको हो । दाङलाई साक्षर दाङ बनाउनका लागि सवैको प्रयासले भएको हो । दाङलाई पूर्ण खोपयुक्त जिल्ला बनाउका लागि सवैको भूमिका थियो । यस्तै घोराही उपमहानगरपालिका बालमैत्री पालिका भएको छ । यसका लागि पनि राजनीतिक नेतृत्वको योगदान थियो । जनप्रतिनिधिका रुपमा भूमिका खेल्नेहरुले पहल नगरेको भए यो अभियान सफल नै हुने थिएन ।यसकारण लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका बनाउने विषय राजनीतिक दलका बैठकमा छिर्नुपर्छ ।
नागरिक समाजको भूमिका
नागरिक समाज भनेको राजनीति भन्दा बाहिर रहेको असंगठित र भावनात्मक रुपमा संगठित समूह हो । नागरिक समाज कुनै कार्यालय खोलेर कुनै बजेटको व्यवस्था गरेर गैर सरकारी संस्था चलाउने निकाय होइन । यो भनेको सामुदायिक स्तरमा जागरूकता फैलाउने, पीडितहरूलाई सहयोग गर्ने र नीतिगत वकालत गर्ने काम गर्ने लुज फोरम हो । दाङ जिल्लामा दुई दशक भन्दा अघि देखि नागरिक समाज कृयाशिल रहेको छ । जसले बेला मौकामा आफ्नो उपस्थिति जनाउने गर्दछ । घोराहीलाई लैंगिक हिंसा मुक्त बनाउनका लागि स्थानीय गैरसरकारी संस्था, आमा समूह, युवा क्लब र सामुदायिक संगठनहरूलाई जसरी उपयोग गरिन्छ त्यसैगरी नागरिक समाजको भुमिकालाई बढाउनुपर्छ । नागरिक समाजले आफ्ना अभियानहरुमा लैंगिक हिंसाविरुद्धको विषयलाई समेट्न सक्छन् । यी संगठनहरूले टोल–टोलमा सचेतना कार्यक्रम गर्न सक्छन् । गोष्ठी र तालिमहरू आयोजना गर्न सक्छन् । उदाहरणका लागि, दाइजोका कारण भइरहेको हिंसाको कुरा र बालविवाह जस्ता सामाजिक कुरीतिविरुद्ध सचेतना फैलाउन सकिन्छ । नागरिक समाजले पीडितहरूलाई कानुनी सहायता, मनोपरामर्श र सुरक्षित गृहमा पहुँच प्रदान गर्न स्थानीय तहसँग सहकार्य गर्न सक्छ । साथै, यी संगठनहरूले लैंगिक हिंसाविरुद्धको १६ दिने अभियान जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय र राष्ट्रिय पहलहरूलाई स्थानीय स्तरमा कार्यान्वयन गर्न सक्छन् । नागरिक समाजको सक्रियताले सामुदायिक स्तरमा लैंगिक समानताको संस्कृतिलाई प्रवद्र्धन गर्न मद्दत गर्छ । अहिले पनि बालविवाह जटिल समस्याका रुपमा देखिएको छ । पालिका बालमैत्री भएपनि बाल विवाह रोकिन सकेको छैन । यसलाई रोक्नका लागि सवैले आफ्नो ठाउँबाट भूमिका खेल्नुपर्छ । उदाहरणका रुपमा घोराहीमा रहेको अम्विकेश्वरी मन्दिरले गरेको निर्णयलाई लिन सकिन्छ । अम्विकेश्वरीमा विवाह गर्न जानेले २० बर्ष उमेर पुरा भएको प्रमाण दिनुपर्छ । यस्तै सवैले २० बर्ष पुरा गरेकाहरुको मात्रै विवाह गराउने नियम बसाल्ने हो भने बालविवाह न्यूनिकरण हुन सक्छ ।
सञ्चारमाध्यमको भूमिका
सञ्चारमाध्यमले लैंगिक हिंसाविरुद्ध जनचेतना फैलाउन र सामाजिक परिवर्तनलाई गति दिन महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ । दाङ जिल्लामा जति पनि अयिभान चलेका छन् ति सवै अभियान संचारको अभियान जस्तो भएको छ । हिजोका दिनमा कमैया मुक्तीको अभियान, कम्लहरी मुक्तीको अभियान, छुवाछुत विरुद्धको अभियान, विधवा महिलाले रातो लगाउने पक्षको अभियान, खुल्ला दिसा मुक्तको अभियान, बालमैत्री पालिका निर्माणको अभियान संचारकै अभियानका रुपमा अघि बढेका थिए । अहिले संचालनमा रहेको लैंगिक हिंसा विरुद्धको अभियान पनि संचारको अभियानकै जस्तो बनेको छ । स्थानीय रेडियो, पत्रपत्रिका, टेलिभिजन र सामाजिक सञ्जालमार्फत लैंगिक हिंसाका प्रभाव, रोकथामका उपाय र कानुनी प्रावधानबारे जानकारी प्रवाह गरिरहेका छन् । यसलाई अझै अघि बढाउन सकिन्छ । घोराहीमा सञ्चारमाध्यमले स्थानीय भाषा र संस्कृतिलाई ध्यानमा राखेर सचेतना सामग्री उत्पादन गर्न सक्छन् । उदाहरणका लागि, रेडियो जिंगल, डकुमेन्ट्री र सामुदायिक अन्तरक्रियाले मानिसहरूको सोचमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ । सञ्चारमाध्यमले पीडितका कथाहरूलाई संवेदनशील ढंगले प्रस्तुत गरेर समाजमा सहानुभूति र समर्थनको वातावरण सिर्जना गर्न सक्छ । साथै, सञ्चारमाध्यमले स्थानीय तहका नीति निर्माताहरूलाई लैंगिक हिंसा रोकथामका लागि जवाफदेही बनाउन दबाब दिन सक्छ । सञ्चारमाध्यमले गलत सन्देश प्रवाह गर्नबाट जोगिन र लैंगिक संवेदनशीलताप्रति सचेत रहनु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ । बिषयवस्तुमा एकरुपता ल्याउनका लागि संचारकर्मीलाई अभिमूखिकरण गरेर जान सकिन्छ । संचार माध्यमसंग सहकार्य गरेर जान सकिन्छ । संचारको भूमिका जहाँ पनि आवश्यक पर्दछ भन्ने कुरालाई सरोकारवालाले बुझ्नु पर्छ ।
कर्मचारीहरूको भूमिका
कर्मचारीको कुरा गर्दा दुई खालका कर्मचारीको कुरा गर्न खोजिएको छ । एक खालका कर्मचारी जो उपमहानगरपालिकाको माहतहमा कार्यरत हुनुहुन्छ । अर्कोथरी उपमहानगरपालिका भित्र रहेका विभिन्न कार्यलयमा कार्यरत हुनुहुन्छ । ति मध्य उपमहानगरपालिकाका कर्मचारीहरूको भूमिका नीति कार्यान्वयन, सेवा प्रवाह र समन्वयमा महत्वपूर्ण हुन्छ । कर्मचारीहरूले लैंगिक हिंसाविरुद्धका नीति र कार्यक्रमलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्छ । उदाहरणका लागि, ओसिएमसी र सुरक्षित गृहको व्यवस्थापन, तथ्यांक संकलन र अनुगमनमा कर्मचारीहरूको सक्रियता आवश्यक छ । कर्मचारीहरूलाई लैंगिक संवेदनशीलता, पीडितमैत्री व्यवहार र कानुनी प्रक्रियाबारे तालिम प्रदान गर्नुपर्छ । साथै, कर्मचारीहरूले स्थानीय समुदायसँग सहकार्य गरेर सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सक्छन् । कर्मचारीहरूले पीडितहरूको उजुरी दर्ता, अनुसन्धान र सेवा प्रदान गर्ने प्रक्रियालाई पारदर्शी र सहज बनाउनुपर्छ । स्थानीय तहका कर्मचारीहरूले अन्य सरोकारवालाहरूसँग समन्वय गरेर हिंसा रोकथाम र पीडित पुनस्र्थापनामा योगदान दिन सक्छन् । उपमहानगरपालिकामा कार्यरत नरहेपनि यहाँ रहेका अन्य कार्यालयका कर्मचारीहरुले लैंगिक हिंसा नियन्त्रणका लागि भूमिका खेल्न सक्छन् । कर्मचारीले खेल्ने भूमिका व्यक्तिगत रुपमा हुन्छ । संस्थागत रुपमा हुन्छ । कर्मचारीले चाहेको खण्डमा यो अभियान अझ तिव्रताका साथ अघि बढ्न सक्छ । विगतमा चलेको खुल्ला दिसामुक्त अभियान, बालमैत्री अभियान लगायतक अभियानका लागि कर्मचारीको सहयोग र सक्रियता अत्यन्तै सह्रानिय थियो । कर्मचारीको कुरा गर्दा घोराहीमा रहेका शिक्षकहरुलाई यो अभियानको सारथी बनाउन सकिन्छ । घोराहीमा रहेका सरकारी र संस्थागत विद्यालयका शिक्षकलाई यो अभियानमा जोड्न सकिन्छ । यो अभियान सवैको अभियान हो । यो अभियान शिक्षकको पनि हो । यो अभियान सवैको हो ।
विद्यार्थीहरूको भूमिका
विद्यार्थीहरू समाज परिवर्तनका संवाहक हुन् । घोराहीका स्कूल र क्याम्पसका विद्यार्थीहरूले लैंगिक हिंसाविरुद्ध सचेतना फैलाउन र सामाजिक परिवर्तनको नेतृत्व गर्न सक्छन् । विद्यार्थीहरूले स्कूल र क्याम्पसमा लैंगिक समानता र हिंसाविरुद्धका क्लबहरू गठन गर्न सक्छन् । यस्ता क्लबहरूले निबन्ध लेखन, वक्तृत्वकला, नाटक र ¥याली जस्ता गतिविधिहरू सञ्चालन गर्न सक्छन् । विद्यार्थीहरूले सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गरेर लैंगिक हिंसाविरुद्ध सन्देश प्रवाह गर्न सक्छन् । उनीहरूले आफ्ना परिवार र समुदायमा लैंगिक समानताको महत्वबारे छलफल चलाउन सक्छन् । साथै, विद्यार्थीहरूले पीडितहरूप्रति सहानुभूति र समर्थनको भावना विकास गर्न र हिंसाविरुद्ध बोल्ने हिम्मत बटुल्न सक्छन् । विद्यार्थीहरूको सक्रियताले दीर्घकालीन रूपमा समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छ । विद्यार्थीहरुको भूमिका खोज्दै जाँदा विद्यार्थी संगठनको भूमिकाको पनि खोजि गर्न सकिन्थ्यो । अहिले विद्यार्थी संगठनहरु छन कि छैनन् भन्नेमा म आफै अन्यौलमा परिरहेको छु । विद्यार्थी संगठनहरु छैनन् भनौं भने कतै आशन ग्रहण गरिरहेका, कतै मञ्च लिएर भाषण गरिरहेका देखिन्छन् । विद्यार्र्थी संगठनहरु छन भनौं भने विद्यार्थीका हितमा, सामाजिक विषयमा, सार्वजनिक सरोकारका विषयमा बोलेको सुनेको छैन । विद्यार्थी संगठनले लैंगिक हिंसा न्युनिकरण पालिका बनाउनका लागि सजिलोसं भूमिका खेल्न सक्छन् । विद्यार्थीलाई उत्प्रेरित गर्न सक्छन् । विद्यालयमा हुने कतिपय हिंसालाई निर्मूल गर्न सक्छन् । यसर्थ घोराहीलाई लैंगिक हिंसा न्युनिकरण पालिका घोषणाका लागि विद्यार्थीहरु, विद्यार्थी संगठनहरुले भूमिका खेल्न सक्छन् । मुलकुरा विद्यार्थी संघ संगठनहरुलाई यो कुरा जानकारी हुनुप¥यो ।
निष्कर्ष:घोराही उपमहानगरपालिकालाई लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका बनाउने लक्ष्य एक चुनौतीपूर्ण तर सम्भव लक्ष्य हो । यो लक्ष्य प्राप्त गर्न सामुदायिक सहभागिता, नीतिगत सुधार, कानुनी कार्यान्वयन र सचेतना अभियान आवश्यक छ । नागरिक समाज, सञ्चारमाध्यम, कर्मचारी, राजनीतिक नेतृत्व र विद्यार्थीहरूको संयुक्त प्रयासले यो अभियानलाई सफल बनाउन सकिन्छ । लैंगिक हिंसा मुक्त पालिका केवल हिंसाका घटनाहरू रोक्ने मात्र नभई लैंगिक समानता, सम्मान र मानव अधिकारको संस्कृतिलाई स्थापित गर्ने पहल हो । घोराहीको यो अभियानले अन्य स्थानीय तहहरूलाई पनि प्रेरणा प्रदान गर्न सक्छ, र समग्रमा नेपाललाई लैंगिक हिंसामुक्त देश बनाउन योगदान दिन सक्छ । केही अभियानको सवालमा घोराहीले नेतृत्व गरिरहेको छ । बालमैत्री पालिका घोषणा गर्दा घोराही तीन बर्ष अघि नै बालमैत्री भएको थियो । खुल्ला दिसामुक्त अभियानको अगुवाई गरेको तत्कालिन ढीकपुर गाविस अहिले घोराही उपमहानगरपालिकाको वडा नं. ९ भएको छ । बालमैत्री र लैंगिक हिंसा मुक्त भएका साविक सौडियार र धर्ना गाविस अहिले उपमहानगरपालिकाको वडा नं. ५, ६ र ७ भएका छन् । लैंगिक हिंसा मुक्त घोषणा आवश्यक अभियान हो । यो सवैको अभियान हो । यो अभियानमा घोराही उपमहानगरपालिकालाई सवैले साथ दिनु र सहयोग गर्नु र सहभागिता जनाउनु आवश्यक छ ।
sharadreetu@gmail.com
