एमसिए नेपालबाट धानखोला–लमही सडक स्तरोन्नति हुँदै
राप्ती पोष्ट
भालुवाङ, १६ वैशाख । नेपालको यातायात र पूर्वाधार क्षेत्रमा एक नयाँ आयाम थप्दै एमसिए–नेपाल (MCA–Nepal)ले पूर्व–पश्चिम राजमार्गको रणनीतिक महत्त्व बोकेको ४० किलोमिटर लामो धानखोला–लमही सडक खण्डको स्तरोन्नति कार्य औपचारिक रूपमा सुरु गरेको छ। लुम्बिनी प्रदेशको लाइफलाइन मानिने यस सडक खण्डको स्तरोन्नतिसँगै नेपालमा पहिलोपटक विश्वस्तरको अत्याधुनिक प्रविधि प्रयोगमा ल्याइएको छ, जसले सडक निर्माणको परम्परागत शैलीलाई विस्थापित गर्दै दिगो र गुणस्तरीय विकासको नयाँ बाटो प्रशस्त गरेको छ।
अमेरिकी सरकारको अनुदान सहयोग मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसिसी) र नेपाल सरकारबीचको सम्झौता अनुसार सञ्चालित यो आयोजना केवल एक सडक मर्मत मात्र नभएर नेपालको इन्जिनियरिङ क्षेत्रका लागि एउटा प्रयोगात्मक पाठशाला समेत बन्ने देखिएको छ। धानखोलादेखि लमहीसम्मको यस खण्डलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड अनुसार विस्तार र सुदृढीकरण गर्नका लागि एमसिए–नेपालले विशेष तयारीका साथ निर्माण कार्य अगाडि बढाएको हो।
अत्याधुनिक प्रविधिको प्रयोग र वातावरणीय संवेदनशीलता
यस आयोजनाको सबैभन्दा विशिष्ट पक्ष यसमा प्रयोग गरिने ‘फुल डेप्थ रिक्लेमेशन’ (FDR र ‘सुपरपेभ आस्फाल्ट’ (Superpave Asphalt) प्रविधि हो। नेपालका सडकहरू छिट्टै बिग्रने र मर्मत सम्भारमा ठूलो धनराशिको खर्च हुने समस्यालाई समाधान गर्न यी दुई प्रविधि निकै प्रभावकारी मानिन्छन्।
‘फुल डेप्थ रिक्लेमेशन’ एउटा यस्तो नवीन पद्धति हो जहाँ पुरानो सडकको बिग्रिएको आस्फाल्ट र तल्लो तहका सामग्रीहरूलाई उखेलेर फ्याँक्नुको सट्टा त्यहीँ मेसिनद्वारा धुलो बनाइन्छ र सिमेन्ट तथा अन्य रासायनिक पदार्थ मिलाएर पुनः प्रयोग गरिन्छ। यसले गर्दा नयाँ ढुङ्गा, गिट्टी र बालुवाको उत्खननमा कमी आउँछ, जसले वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्न मद्दत गर्दछ। यसका साथै, पुराना सामग्रीको व्यवस्थापनमा हुने खर्च र समय समेत बचत हुन्छ।
अर्कोतर्फ, ‘सुपरपेभ आस्फाल्ट’ प्रविधिले सडकको माथिल्लो सतहलाई अत्यधिक मजबुत बनाउँछ। यो प्रविधि विशेष गरी सवारी साधनको अत्यधिक चाप र नेपालको बदलिँदो तापक्रमलाई सहन सक्ने गरी डिजाइन गरिएको छ। यसले सडकको आयु लामो बनाउने मात्र नभई बर्खाको समयमा सडकमा खाल्डाखुल्डी पर्न दिँदैन। यी प्रविधिहरूको समायोजनले धानखोला–लमही खण्डलाई नेपालकै नमुना सडकको रूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
सडकको स्वरूप र प्राविधिक पक्ष
आयोजनाले सडकको भौतिक संरचनामा आमूल परिवर्तन ल्याउने गरी डिजाइन तयार पारेको छ। हालको साँघुरो सडकलाई विस्तार गरी कुल १२ मिटर चौडा बनाइनेछ। यस अन्तर्गत सडकको बीच भागमा सात मिटर चौडा ‘क्यारिजवे’ (सवारी गुड्ने मुख्य भाग) रहनेछ भने दुवैतर्फ साढे दुई–दुई मिटर चौडा ‘सोल्जर’ निर्माण गरिनेछ। यो विस्तारले सवारी साधनहरूलाई ओभरटेक गर्न र आपत्कालीन अवस्थामा रोक्न सहज बनाउनेछ, जसले गर्दा राजमार्गमा हुने सवारी दुर्घटनाको जोखिम उल्लेख्य रूपमा घट्नेछ।
प्रदेशको आर्थिक समृद्धिमा टेवा
सडक स्तरोन्नति कार्यको उद्घाटन गर्दै लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यले यस आयोजनालाई प्रदेशको समृद्धिसँग जोडेर हेर्नुपर्ने बताउनुभयो। उहाँले नयाँ प्रविधिको प्रयोगप्रति खुसी व्यक्त गर्दै भन्नुभयो, “यो राजमार्गमा हरेक दिन निर्भर रहेको हाम्रो प्रदेश र यहाँका जनताका लागि यो एउटा महत्वपूर्ण अग्रगामी कदम हो। यो सडक खण्डको स्तरोन्नतिले यात्रालाई थप सुरक्षित र भरपर्दो बनाउने मात्र नभई स्थानीय व्यवसायी, किसान तथा उद्यमीहरूका लागि नयाँ अवसरहरू पनि सिर्जना गर्नेछ।“
मुख्यमन्त्री आचार्यका अनुसार, स्तरीय सडकले दाङ र आसपासका क्षेत्रका किसानहरूले उत्पादन गरेका कृषि उपजलाई समयमै बजारसम्म पु¥याउन मद्दत गर्नेछ। ढुवानी लागत घट्ने बित्तिकै बजारमा वस्तुको मूल्य प्रतिस्पर्धी हुने र यसले समग्र प्रदेशकै आर्थिक क्रियाकलापमा तीव्रता ल्याउने उहाँको विश्वास छ।
नेपाल–अमेरिका साझेदारीको कोशेढुंगा
नेपालका लागि संयुक्त राज्य अमेरिकाका कार्यवाहक राजदूत स्कट अर्बमले यस आयोजनालाई दुई देशबीचको दशकौँ लामो मित्रता र साझेदारीको बलियो कडीको रूपमा व्याख्या गर्नुभयो। उद्घाटन समारोहमा बोल्दै अर्बमले भन्नुभयो, “धानखोला–लमही सडक खण्ड स्तरोन्नति कार्य संयुक्त राज्य अमेरिका तथा नेपालबीचको साझेदारीका सन्दर्भमा एउटा महत्वपूर्ण कोशेढुंगा हो। एमसिसी नेपाल कम्प्याक्टमार्फत हामी ढुवानी लागत घटाउने, सुरक्षा वृद्धि गर्ने तथा समुदायहरूलाई बजार र अवसरहरूसँग जोड्ने उच्च गुणस्तरका दिगो पूर्वाधारमा लगानी गर्दैछौँ।“
उहाँले अगाडि भन्नुभयो, “यस आयोजनाले नेपालको भविष्यप्रति हाम्रो विश्वास र दिगो आर्थिक वृद्धिका लागि हाम्रो संयुक्त निष्ठालाई प्रतिविम्बित गर्छ। हामी चाहन्छौँ कि नेपालका सडकहरूले केवल मानिसलाई मात्र होइन, आर्थिक सम्भावना र समृद्धिलाई पनि जोडून्।“
पारदर्शिता र गुणस्तरमा प्रतिबद्धता
एमसिए–नेपालका कार्यकारी निर्देशक खड्ग बहादुर विष्टले आयोजनाको कार्यान्वयन पक्षमा कुनै पनि सम्झौता नगरिने बताउनुभयो। सडक मर्मत आयोजना एमसिसी नेपाल कम्प्याक्टको एक अभिन्न अंग रहेको उल्लेख गर्दै विष्टले भन्नुभयो, “एमसिए–नेपाल यो आयोजना प्रभावकारी रूपमा, पारदर्शितापूर्वक तथा उच्चतम गुणस्तरसहित सम्पन्न गर्न प्रतिबद्ध छ। हामीले प्रयोग गरेका प्रविधि र निर्माणको निगरानी गर्ने संयन्त्रले यस सडकलाई नेपालको मानक पूर्वाधार बनाउनेछ।“
विष्टका अनुसार, एमसिसी परियोजना अन्तर्गतका कामहरू निर्धारित समयमै सम्पन्न गर्नका लागि कडा अनुगमनको व्यवस्था गरिएको छ। यो सडक खण्डले नेपालको पूर्व–पश्चिम राजमार्गको चापलाई सहज बनाउनुका साथै छिमेकी मुलुकहरूसँगको व्यापारिक सम्बन्धलाई समेत बलियो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ ।
