क्षतिको विवरण संकलन गर्दै प्रशासन
शरद अधिकारी
दाङ, भदौ । गएको भदौ २४ गतेका दिन भएको आगजनी र तोडफोडबाट दाङ जिल्लामा दर्जनौ भवन र करिव दुई सय सवारी साधन नष्ट भएको पाइएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालयले संकलन गरेको प्रारम्भिक विवरण अनुसार उक्त संख्यामा क्षति भएको पाइएको हो ।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी विश्व प्रकाश शर्माले क्षतिको विवरण संकलन गर्न सुरु भएको र यो प्रारम्भिक जानकारी मात्रै रहेको बताउनुभयो । उहाँले भौतिक क्षतिको विवरण रकममा आउनका लागि भवन डिभिजनका संघीय र प्रदेश कार्यालयलाई निर्देशन दिइसकेको बताउनुभयो । दाङ जिल्लामा तीनवटा पालिका, २५ वटा वडा कार्यालयहरु लगायत भौतिक संरचना नष्ट भएका छन् । प्रशासनले व्यक्तिगत सम्पत्तीको क्षतिको विवरण अझै आइनसकेको बताएको छ ।
दाङ जिल्लामा सरकारी र नीजि गरेर करिव दुई सय सवारी साधन गत २४ गतेका दिन नष्ट भएको विरण आएको छ । यसमा सवैभन्दा धेरै मोटर साइकिल, त्यसपछि चारपाङ्ग्रे सवारी साधन नष्ट भएको रेकर्ड छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय दाङले दिएको विवरण अनुसार घोराही, तुलसीपुर उपमहानगरपालिका र बवई गाउँ पालिका कार्यालयमा क्षति भएको छ ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालयका अनुसार जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालयमा दुईवटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएका छन् । जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयको भवन आंशिक रुपमा क्षति भएको छ । यस्तै भूमि सुधार तथा मालपोत कार्यालयको भवन पूर्ण रुपमा जलेर नष्ट भएको छ । यो कार्यालयसंगै रहेको एउटा बैंक काउन्टर समेत जलेर नष्ट भएको छ । यसैगरी जिल्ला अदालतको भवनमा पनि क्षति पुगेको छ ।
डिभिजन सडक कार्यालयमा रहेका पाँचवटा भवन पुर्ण रुपमा क्षति भएका छन् । यसैगरी नापी कार्यालयको एउटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएको छ । यान्त्रिक कार्यालयको एउटा भवनमा आंशिक क्षति पुगेको छ भने जिल्ला ट्राफिक कार्यालयका दुईवटा भवन पूर्ण रुपमा नष्ट भएका छन् । यस्तै ट्राफिकका दुईवटा ग्यारेज पनि नष्ट भएका छन् । सडक पूर्वाधार कार्यालयको एउटा भवन आंशिक क्षति भएको अवस्था रहेको छ । भने घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालयका तीनवटा घरमा आंशिक क्षति पुगेको छ ।
उता तुलसीपुरमा दर्जन बढी भवनमा क्षति पुगेको छ । उच्च अदालत तुलसीपुरको एउटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएको छ । उच्च सरकारी वकिल कार्यालयका तीनवटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएका छन् । लोकसेवा आयोग तुलसीपुरको एउटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएको छ भने दुईवटा भवनमा आंशिक क्षति पुगेको छ । इलाका प्रशासन कार्यालय तुलसीपुरको एउटा भवन पनि काम नलाग्ने गरेर क्षति भएको छ । आन्तरिक राजश्व कार्यालयकाको तीनवटा भवन पूर्ण रुपमा नष्ट भएका छन् । आन्तरिक राजश्व कार्यालयको एउटा गार्ड हाउस, एउटा ग्यारेज र एउटा गोलघर पूर्ण रुपमा क्षति भएको छ । भने भू जलाधार संरक्षण कार्यालयको दुईवटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएको छ । जहाँ एउटा घरमा आंशिक क्षति पुगेको छ ।
तुलसीपुरमै रहेको यातायात व्यवस्था कार्यालयको तीनवटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएको जिल्ला प्रशासन कार्यालय दाङले जानकारी दिएको छ । यसतै जलस्रोत तथा सिंचाइ कार्यालय दाङको एउटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएको छ । नेपाल आयल निगमको एउटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएको छ । तुलसीपुर बसपार्क तथा टर्मिनल भवनमा आंशिक रुपमा क्षति पुगेको छ भने भूमि सुधार तथा मालपोत कार्यालय तुलसीपुरको एउटा भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएको छ । तुलसीपुरमा आयल निगम र मालपोत व्यक्तिको घर भाडामा लिएर बसेका छन् ।
घोराही उपमहानगरपालिकामा सातवटा भवनमा क्षति पुगेको छ । जसमा एउटामा पूर्ण क्षति भएको छ । एउटामा आंशिक क्षति भएको छ भने पाँचवटा तोडफोड गरेर क्षति पु¥याइएको छ । तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाका दुईवटा भवनमा क्षति पुगेको छ । यसैगरी बवई गाउँपालिकाको दुईवटा भवनमा क्षति पुगेको छ ।
घोराही उपमहानगरपालिकाको मुल भवनमा दुईवटा कोठाहरु आगलागीबाट पुर्ण रुपमा नष्ट भएका थिए भने घोराहीका विभिन्न वडाहरु पनि आगजनी र तोडफोडबाट नष्ट भएका छन् । जिल्ला प्रशासन कार्यालय दाङले तयार पारेको क्षतिको विवरण अनुसार घोराहीका वडा नं. ४, ५, ६, ७, ८, १०, १२, १३, १४, १५, १६, १७ र १८ मा पूर्ण रुपमा क्षति भएको छ । कतिपय कार्यालयमा आगो लगाएका कारण त कतिपय वडा कार्यालयमा तोडफोड तथा सामान बाहिर ल्याएर आगो लगाइएको अवस्था छ । घोराहीमा वडा नं. ३, ९ र ११ आंशिक क्षति भएको छ भने वडा नं. १, २ र १९ मा सामान्य तोडफोड मात्रै गरिएको छ ।
यस्तै तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाका वडा नं. १६ र १८ का भवनहरु पुर्ण रुपमा क्षति भएका छन् । वडा नं. ८ र ९ मा आंशिक रुपमा मात्रै क्षति भएको विवरण रहेको छ । ववई गाउँपालिकाका वडा नं. ४ र ५ मा आंशिक रुपमा क्षति भएको छ ।
दाङ जिल्लामा जम्मा २१ वटा कार्यालयमा तोडफोड हुँदा पूर्ण रुपमा क्षति भएका भवन संरचनाको संख्या भने ४० वटा रहेको छ । तीनवटा स्थानीय तहमा क्षति हुँदा २५ वटा वडामा क्षति भएको छ । आंशिक रुपमा क्षति भएका २५ रहेका छन् भने तोडफोड भएका कार्यालयको संख्या आठ रहेको छ ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय दाङले तयार पारेको क्षतिको प्रारम्भिक विवरण अनुसार सवारी साधन तर्फ ४४ वटा चारपाङ्ग्रे साधन नष्ट भएका छन् । जसमा सरकारी गाडी ३३ वटा, चार पाङ्ग्रे निजी गाडी दुईवटा, टिप्पर तीनवटा, ट्रयाक्टर एउटा, स्काभेटर एउटा, टेलर एउटा, लोडर एउटा, ट्याङ्कर एउटा र दमकल पनि एउटा रहेकमा छन् । चारपाङ्ग्रे तर्फ पूर्ण रुपमा क्षति भएका ४० वटा रहेका छन् भने आंशिक रुपमा क्षति भएका चारवटा रहेका छन् ।
यसैगरी मोटरसाइकिल तर्फ सरकारी ८४ वटा रहेका छन् । नीजि मोटरसाइकिल ४७ वटा जलेका छन् भने निजी स्कुटर तीनवटा पूर्ण रुपमा नष्ट भएका छन् । एउटा अटो र सरकारी १० वटा साइकिल पनि गत भदौ २४ गतेको घटनामा परेर नष्ट भएका छन् ।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी अर्यालले गएको २७ गतेका दिन कार्यालय प्रमुखहरुसंग बैठक गरेर क्षतिको विवरण संकलन गर्न भनेको बताउनुभयो । उहाँले कार्यालयमा रहेका महत्वपूर्ण कागजात संकलन गर्दै सरसफाई गर्न भनिएको बताउनुभयो । उहाँले संघीय कार्यालयको हकमा शहरी डिभिजन र प्रदेश कार्यालयको हकमा प्रदेश शहरी कार्यालयलाई क्षतिको मूल्यांकन गर्न भनिएको बताउनुभयो ।
जिल्लामा जेन्जीको प्रदर्शनका क्रममा भएको तोडफोड र आगजनीबाट क्षति भएका भवनको विवरण आएको भएपनि कति मूल्य बरावरको क्षति भएको भनेर अहिले भन्न सकिने अवस्था नरहेको बताउनुभयो । उहाँले मर्मत गरेर चलाउन सक्नेलाई मर्मत गरेर काम चलाउने गरी तयारी भइरहेको बताउनुभयो । जिल्लामा शान्ति सुरक्षाको अवस्था मजवुत बनाउका लागि तीनवटै सुरक्षा निकायका बीचमा समन्वय रहेको बताउनुभयो । उहाँले अहिले पनि रातको समयमा संयुक्त गस्ती गर्ने काम भइरहेको बताउनुभयो ।
जिल्लामा शान्ति सुरक्षाको अवस्थामा सुधार आएपछि निषेधाज्ञा पनि हटाइएको भन्दै उहाँले शान्ति सुरक्षाको भरपर्दो व्यवस्थापनका लागि समन्वयमा काम भइरहेको बताउनुभयो । उहाँले सवैको सहयोगले जिल्लामा थप क्षति हुन नपाएको भन्दै शान्ति सुरक्षा बनाइराख्न सवैको सहयोग आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।
